Wat kunnen we leren van andere voedselraden in de wereld?
Er zijn wereldwijd al talloze voedselraden. Wij kunnen er inspiratie uit halen en er van leren.
Een orgaan van het stadsbestuur: de Toronto Food Council

Een van de meest prominente voorbeelden is de Nutrition Council of Toronto, Canada die sinds 1991 functioneert als een subcommissie van de voedselraad voor volksgezondheid van de stad. Vanwege de gemeentelijke affiliatie kan het worden gecategoriseerd als een voedselraad ‘van bovenaf’. Aan de oprichting van de voedselraad gingen evenementen en activiteiten vooraf die zich richtten op het thema stedelijke voeding, met name het thema voeding en gezondheid. In 2000 stemden de leden van de gemeenteraad van Toronto unaniem om een ‘voedselveilige’ stad te worden. Ze besloten de volgende kwesties aan te pakken: betere toegang tot kwalitatief hoogwaardig, cultureel passend voedsel; voldoende inkomen om voedsel te kopen; een duurzaam voedselproductiesysteem.
De voedselraad wordt ondersteund door een paar coördinerende medewerkers en meer dan 30 vrijwilligers houden het draaiende. De voedselraad heeft ook een jeugdraad, waarin jongeren van 16 tot 30 jaar aan het voedingsbeleid van d stad werken.
De voedselraad heeft tot nu toe een aantal successen geboekt. Er werd onder andere een voedselactieplan ontwikkeld om voedings- en hongerproblemen op een samenhangende manier aan te pakken. De voedselraad besprak uiteenlopende kwesties, zoals hoe de stad Toronto ervoor kan zorgen dat iedereen toegang heeft tot voedsel of hoe er ‘win-winsituaties’ kunnen worden gecreëerd die goed zijn voor de samenleving, het milieu, de economie, de gezondheid en de begroting van de stad. Andere activiteiten zijn onder meer de aanleg van daktuinen en het opstarten van een boerenprogramma om halal-geitenvlees te produceren voor de groeiende moslimgemeenschap in de stad. Het is ook de bedoeling om criteria te definiëren die als leidraad moeten dienen voor de inkoop van voedsel door gemeentelijke instellingen.
Maar de voedselraad staat ook voor uitdagingen, zoals het versterken van de relatie tussen de stad en haar omgeving. De overheid beschouwt voedselproductie momenteel niet als een zaak van stedelijke gebieden, maar eerder als een zaak van plattelandsgebieden. Dat maakt het lastig om op een consistente manier na te denken over de relatie tussen stad en voedsel. Het is ook een uitdaging om ervoor te zorgen dat het thema voedsel in het dagelijks leven niet van de agenda van stedelijke beleidsmakers verdwijnt.
De afgelopen jaren heeft de voedselraad van Toronto een nieuwe richting ingeslagen, die door een van haar leden wordt gezien als een grotere focus op voedselsoevereiniteit:
“We zijn van discussies over voedselzekerheid overgegaan op debatten over voedselsoevereiniteit. We hebben het nu meer over de algemene context van duurzaamheid, die iedereen raakt die betrokken is bij de voedselketen en het voedselsysteem. Van producenten die recht hebben op een eerlijk inkomen tot consumenten die recht hebben op voldoende geld om het voedsel te kopen dat ze nodig hebben. We willen ons niet alleen richten op arme mensen die niet genoeg te eten hebben. Wij willen ook boeren bij de discussie betrekken. Het hele systeem moet eerlijk zijn voor iedereen.” (Blay-Palmer 2009)
Ook de structuur van de voedselraad is gewijzigd. Het stadsbestuur heeft meer administratief personeel aan de voedselraad toegewezen, waardoor deze een ‘insider’ van de infrastructuur van de stad is geworden en meer middelen heeft gekregen, zodat deze beter kan voldoen aan de eisen van de politiek en het bestuur.
Voedselraden in Brazilië
Voedselraden zijn een wereldwijd fenomeen. Al in 1993 werd in Brazilië de “Nationale Raad voor Voedselveiligheid” opgericht en na een onderbreking van enkele jaren nieuw leven ingeblazen. Tussen 2003 en 2019 adviseerde de voedselraad het staatshoofd van Brazilië.
Met de inauguratie van president Jair Bolsonaro werd de Raad in januari 2019 echter opnieuw ontbonden.
Belangrijke voedsel- en sociale programma’s van de Braziliaanse overheid , zoals het schoolvoedselprogramma PNAE (Programa Nacional de Alimentação Escolar), Bolsa Família en PAA (Programa de Aquisição de Alimentos) werden mede door de voedselraad geïnitieerd en ontworpen. Tegelijkertijd speelde de voedselraad een belangrijke rol bij de controle en evaluatie van deze overheidsprogramma’s. De voedselraad had invloed op de nationale debatten over landbouw- en voedselvraagstukken en kon daardoor de perspectieven van de beweging breed verspreiden. Zijn taken reikten daardoor feitelijk verder dan louter adviserende werkzaamheden. De voedselraad onderscheidt zich door zijn intersectorale aanpak van het vraagstuk, wat onder meer tot uiting komt in de samenstelling. Twee derde van de leden van de voedselraad vertegenwoordigt maatschappelijke organisaties en slechts een derde vertegenwoordigt overheidsinstanties. Naast vertegenwoordigers van inheemse gemeenschappen, religieuze groeperingen en vakbonden maken ook vertegenwoordigers van boeren en onderwijsinstellingen deel uit van de voedselraad. De voedselraad wordt in Brazilië gezien als een belangrijk middel om de deelname van het maatschappelijk middenveld aan politieke besluitvormingsprocessen te vergroten. In Brazilië zijn ook op staats- en districtsniveau voedselraden opgericht.
Inmiddels is de Nationale Voedselraad in 2023 door president Luiz Inácio Lula da Silva weer in ere hersteld.
Tussen Grassroots-beweging en stedelijk initiatief: de Bristol Food Council

De Bristol Food Council is een voorbeeld van hoe voedselraden zich kunnen ontwikkelen door de samenwerking tussen het maatschappelijk middenveld en de betrokkenheid van de gemeente. In de jaren negentig lanceerde de gemeenteraad een initiatief dat zich richtte op de thema’s voeding en duurzaamheid. Dit leidde al snel tot de oprichting van het vrijwilligersnetwerk “Bristol Food Network”, dat zich sindsdien toelegt op landbouw- en voedselvraagstukken in de stad. Geïnspireerd door het Bristol Peak Oil Report uit 2009, dat de aandacht vestigde op de afhankelijkheid van de stad van fossiele brandstoffen en de verbanden tussen klimaatverandering en voedselproductie, ontstonden er activiteiten die gericht waren op een radicale transformatie van het voedselsysteem. In 2011 werd op maatschappelijk niveau de Bristol Food Council opgericht, die uit twaalf leden bestaat. Het Bristol Food Network, dat meer dan 900 leden telt, is sindsdien ook actief, maar is ook lid van de Nutrition Council. Ook vertegenwoordigers van de gemeenteraad zijn bij de voedselraad betrokken. Ondanks de betrokkenheid van het stadsbestuur beschouwt de voedselraad zichzelf als onafhankelijk daarvan.
Het doel van de voedselraad is om van Bristol “een stad te maken waar iedereen trots is op duurzaam geproduceerd, gezond voedsel”. Het voedsel dat in Bristol wordt verkocht, moet niet alleen “lekker, gezond en betaalbaar zijn, maar ook goed voor de natuur, de werknemers, de lokale economie en het dierenwelzijn”. Dit wordt samengevat en gespecificeerd in het “Good Food Plan”, waaronder alle campagnes zijn verenigd. Om haar doelen te bereiken werkt de voedselraad samen met andere initiatieven, delegeert taken en bewaakt de voortgang van de uitvoering. Zij heeft een coördinerende functie en probeert invloed uit te oefenen op de politiek op lokaal, regionaal en nationaal niveau.
Bristol Good Food Plan:
- Goed voor mensen: Iedereen moet toegang hebben tot informatie, onderwijs en hulpmiddelen waarmee ze lekker eten kunnen verbouwen, kopen, koken en ervan kunnen genieten.
- Goed voor de plek: Het publiek en beleidsmakers moeten voedselbedrijven promoten en waarderen die lokale banen, welvaart en diversiteit creëren en hun werknemers eerlijk behandelen.
- Goed voor de planeet: Voedsel moet op een manier worden geproduceerd, verwerkt, gedistribueerd en afgevoerd dat het milieu niet wordt geschaad.
Sinds de oprichting van de Food Council is er in Bristol veel gebeurd op het gebied van duurzame voeding, in het bijzonder het Bristol Food Network. Als onderdeel van de voedselraad draagt het bij aan verandering op het gebied van voedselsoevereiniteit: het initieert campagnes over de thema’s landzekerheid en voedselverspilling , organiseert ontmoetingen tussen consumenten en producenten in het gebied en werkt aan regionale aanbodstructuren.




