Hoe zorgen we ervoor dat Nederland ook in de toekomst voldoende en gezond voedsel kan produceren? En wat als keuzes over ons voedsel tegelijkertijd ruimte kunnen creëren voor natuur, water, woningbouw en klimaat?
In Stel dat… Toekomstbeelden als input voor een nationale voedselvisie verkent Joran Lammers van het Centrum voor Milieuwetenschappen van de Universiteit Leiden deze vragen. De presentatie werd op 10 september 2026 gebruikt als introductie voor een rondetafelgesprek over nationale voedselzekerheid met de Tweede Kamer.
De boodschap is prikkelend. Nederland heeft goede uitgangsposities voor voedselproductie, maar klimaatverandering, geopolitieke onzekerheid en de stikstofcrisis maken het noodzakelijk om opnieuw na te denken over ons voedselsysteem. Daarbij kunnen we volgens Lammers vooral aan drie knoppen draaien: planten beter laten groeien, oogsten slimmer verwerken en gezonder eten.
Een wetenschappelijk gedachte-experiment laat vervolgens zien wat er zou kunnen gebeuren bij een vergaande omschakeling naar gezonde, plantaardige voeding en natuurinclusieve voedselproductie. De berekende voedselafdruk daalt daarbij van circa 1.800 naar 720 m² per persoon. Gezond voedsel voor alle Nederlanders zou in dit scenario op ongeveer 59% van de huidige landbouwgrond kunnen worden geproduceerd.
Dat leidt tot misschien wel de belangrijkste conclusie: voedselbeleid is ook ruimtelijk beleid. Andere keuzes rond productie en consumptie kunnen ruimte bieden voor natuurherstel, waterberging en nieuwe woongebieden.
Het document geeft geen blauwdruk voor hoe Nederland eruit móét zien. Het laat vooral zien hoeveel maatschappelijke vraagstukken samenkomen in onze keuzes over voedsel. Daarmee vormt het een interessante bijdrage aan het gesprek over een nationale voedselvisie.
En voor VoedselradenNL roept het nog een extra vraag op: als voedsel zoveel invloed heeft op onze gezamenlijke toekomst, wie bepaalt dan aan welke knoppen we draaien?