Bron: Rijksoverheid / Ministerie van VWS

Elke vier jaar publiceert de minister van VWS – of in dit geval de staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport – deze nota. Voor de jaren 2025-2028 beschrijft deze nota de uitdagingen en prioriteiten op het gebied van volksgezondheid en preventie. De nota beoogt gemeenten en de regionale en lokale partners te inspireren en houvast te bieden voor het regionale en lokale gezondheidsbeleid dat op zijn minst even belangrijk is als het landelijke.

De nota bevat vijf hoofdthema’s:

• Kansrijk opgroeien: met aandacht voor de ketenaanpak Kansrijke Start en de leefstijl van jongeren.
• Terugdringen van gezondheidsachterstanden: gericht op het verkleinen van verschillen en het versterken van gezondheidsvaardigheden.
• Mentale gezondheid: met nadruk op een gezonde en veerkrachtige samenleving en het nieuwe thema suïcidepreventie.
• Vitaal ouder worden: aansluitend bij de gevolgen van de vergrijzing.
• Gezonde leefomgeving: over de inrichting van de fysieke en sociale leefomgeving.

Voedselbeleid komt bij de verschillende hoofdthema’s terug. Zo schetst de nota dat de huidige voedselomgeving mensen continu verleidt tot ongezonde keuzes. Denk aan veel aanbod, marketing en reclame (offline én online), waardoor gezond kiezen moeilijk is – zelfs voor gemotiveerde mensen.

Belangrijke voedsel-gerelateerde opgaven die genoemd worden:

• Overgewicht en obesitas bij kinderen en jongeren hangt sterk samen met ongezond eten en een omgeving die ongezonde keuzes stimuleert.
• Ongezond voedselaanbod op en rond scholen (en op plekken waar kinderen komen) werkt een gezonde leefstijl tegen.
• Marketing van ongezonde voeding gericht op kinderen wordt expliciet als probleem benoemd.

Het gezondheidsbeleid zet sterk in op een gezondere voedselomgeving als basis voor preventie, vooral voor kinderen en jongeren. Gezonde keuzes moeten gemakkelijker gemaakt worden in de bijvoorbeeld de kinderopvang, scholen, sportkantines en ziekenhuizen en zorginstellingen. In de preventiestrategie van de rijksoverheid (die aan deze nota gekoppeld is) staat o.a. als ambitie:

• In 2040 eet minimaal 80% van de kinderen voldoende groente.
• En 65% voldoende fruit.

Landelijke acties van de overheid

• VWS bereidt wetgeving voor om kinderen te beschermen tegen marketing van ongezonde voedingsmiddelen.
• Er wordt gewerkt aan een (nieuw) wetsvoorstel dat gemeenten de mogelijkheid geeft om op grond van gezondheid eisen te stellen aan de voedselomgeving, vooral rond scholen en plekken waar veel kinderen/jongeren samen komen.
• VWS werkt met maatschappelijke partijen aan gezondere voedselomgevingen.
• Er komen afspraken met supermarkten over het vergroten van het verkoopaandeel gezonde producten.
• Er wordt gewerkt aan het gezonder maken van het voedselaanbod op scholen.
• Via de Nationale Aanpak Productverbetering (NAPV) blijft VWS inzetten op gezondere samenstelling van producten dwz minder zout/suiker/verzadigd vet, meer vezels.
• Uiterlijk in 2026 wil het Rijk afspraken maken met gemeenten en provincies over het toepassen van criteria voor “Gezonde en duurzame catering” om werkomgevingen gezonder te maken.

Lokale / regionale acties (gemeenten, GGD’en, partners)

De City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving is de belangrijkste route om gezonde keuzes te stimuleren. Het ministerie verwacht van gemeenten dat zij actief sturen op een gezonde voedselomgeving met lokale instrumenten.

Voorbeelden van wat gemeenten kunnen doen:

• Invloed uitoefenen via ruimtelijke ordening, vergunningen, aanbestedingen en subsidies.
• Reclame voor ongezond eten in de openbare ruimte weren.
• Gezond aanbod bevorderen in kinderopvang, scholen en sportkantines.

Wil je de hele nota lezen? De landelijke nota Samen werken aan gezondheid kun je ook hier downloaden.