Van Den Haag tot Ede, van Dordrecht tot Amsterdam: overal in Nederland zijn mensen bezig met lokaal en duurzaam voedsel. Er zijn overal al hele mooie initiatieven, maar hoe zorg je dat ook de politiek dat oppakt? Op 21 mei 2025 kwamen de leden van de Community of Practice VoedselradenNL online bij elkaar om samen ideeën uit te wisselen hoe je dit binnen je eigen gemeente aan kunt pakken ter voorbereiding op de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. Dat lijkt vroeg zegt Hilda Weges, aanjager van VoedselradenNL tijdens de opening van de bijeenkomst, maar nu zijn alle lokale politieke partijen de partijprogramma’s aan het voorbereiden. Dit is daarom het moment om hiervoor input te leveren.

Waarom lokaal voedselbeleid nú nodig is

“Er móét iets aan ons voedselsysteem veranderen.” Dat gevoel leeft steeds sterker bij burgers en consumenten. Meer mensen willen gezond en duurzaam eten. Tegelijkertijd worstelen gemeenten nog vaak met versnipperd beleid, beperkte middelen en onduidelijkheid over hun rol bij voedselbeleid.

Voedselraden – lokale groepen van bewoners, professionals en ondernemers – nemen daarin het voortouw. Zij zetten zich in voor een voedselbeleid dat gezondheid, duurzaamheid, inclusie en economie met elkaar verbindt.

“Voedsel raakt alles: van gezondheid tot ruimtelijke ordening,” zegt Conny Taheij uit Dordrecht tijdens de aftrap van de bijeenkomst. “We moeten laten zien hoe belangrijk voedselbeleid is – en waarom het politieke aandacht verdient.”

Den Haag als voorbeeld: kansen zien en benutten

Een inspirerend verhaal komt uit Den Haag. Miriam Offermans vertelt hoe haar voedselraad veel voor elkaar kreeg. Toen bleek dat de gemeente werkte met een verouderde voedselstrategie hebben we de gemeente allereerst gevraagd om die te actualiseren en dat werd opgepakt.

Van daaruit groeide de aanpak. Met duidelijke pijlers als gezonde leefomgeving, korte ketens en participatie ging de Haagse voedselraad in gesprek met de gemeente én met lokale partners. Inmiddels is er beleid, en zelfs geld, voor voedselverbindingsplekken in de stad.

Samen sterk richting de verkiezingen

In 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Een belangrijk moment: politieke partijen bepalen nu hun plannen voor de komende jaren. Juist nu is daarom het moment om voedselbeleid onder de aandacht te brengen.

Miriam deelde een handige planning voor lokale lobby: weet wanneer partijen aan hun programma’s werken, weet wie je moet benaderen, en zorg dat je verhaal klaar ligt. En vooral: sluit aan bij waar de gemeente al mee bezig is. Voedsel is vaak een brug naar andere thema’s, zoals gezondheid, armoedebestrijding of klimaat.

Lokale acties, landelijke kracht

In de bijeenkomst deelden ook de andere voedselraden hun aanpak:

• Ede is in gesprek met álle politieke partijen, ook met partijen die minder met voedsel hebben. Martine Groenewegen vertelt: “We bieden ze ideeën aan voor hun programma en proberen daarbij ook aan te sluiten bij onderwerpen die de partijen belangrijk vinden. Denk bijvoorbeeld aan ondernemerschap, landbouw, sociale cohesie en dierenwelzijn. In de gesprekken wordt zo duidelijk dat voedsel gelinkt is aan heel veel verschillende gemeentelijke beleidsonderwerpen”.
• Amsterdam pleit voor meer beeld: “Waarom geen korte video’s met verhalen van bewoners en ondernemers? Politiek werkt ook met emotie.” volgens Jeffrey Spangenberg van de FoodCouncil MRA.
• Utrecht en Nijmegen werken aan het versterken van hun netwerken en de start van een voedselraad. Martin Ruivenkamp uit Nijmegen, tevens de nieuwe voorzitter van Standslandbouw Nederland, zegt: “Dat kost tijd en is als basis nodig voordat je het gesprek met de politieke kunt aangaan”.
• In Dordrecht wordt met hulp van Stadsboer regionaal gewerkt door inhoudelijke tafelsessies met politici te organiseren.

Wat opvalt: elke gemeente is weer anders en gemeentelijke context is richtinggevend voor de te ondernemen acties. De landelijk samenwerking van Voedselraden via VoedselradenNL helpt om ervaringen uit te wisselen en ideeën op te doen.

Een gezamenlijke brief als steun in de rug

Om lokale voedselraden te ondersteunen bereidt het Nationaal Voedselberaad een brief voor die het nut en de noodzaak van voedselbeleid bij o.a. de landelijke programmacommissies onder de aandacht gaat brengen. Die brief roept op om lokaal voedselbeleid te erkennen als belangrijk beleidsthema.

De brief kan ook lokaal gebruikt worden, bijvoorbeeld om aan politieke partijen te laten zien dat er een bredere beweging achter zit. “Het helpt om te laten zien dat we niet alleen zijn,” aldus Rogier Tan uit Haarlem.

Wat kun jij doen?

Ben je actief in een voedselraad of lokaal voedselinitiatief? Dan is dit hét moment om aan te haken:

• Ga in gesprek met politieke partijen.
• Zoek lokale voorbeelden die aansluiten bij voedsel (gezondheid, ruimte, armoede).
• Deel je successen – in tekst of beeld.
• En vooral: werk samen, met andere voedselraden én met partners in je gemeente.

Want zoals Miriam het zei: “Wie schrijft, die blijft. Als wij het verhaal niet vertellen, wie dan wel?”