Hoe vind ik de juiste personen binnen mijn gemeente?
Introductie
Een Voedselraad wil meedenken over de voedselvisie en de daarbij horende voedselstrategie en beleid binnen een stad of gemeente. Dat betekent dat je als Voedselraad goed op de hoogte moet zijn wat er allemaal al gaande is door bijvoorbeeld in kaart te brengen welke voedselinitiatieven en activiteiten er al zijn. Hierdoor bouw je ook een netwerk op waarmee je gezamenlijk kan onderzoeken wat er al goed gaat en wat nog beter kan. Op die manier ontdek je wat er in jouw regio, stad of gemeente de actuele vraagstukken zijn die aangepakt zouden moeten worden. Daarmee creëer je ook wat meer focus in aandachtsgebieden van de Voedselraad. Kijken naar Integraal Voedselbeleid kan immers heel breed en divers zijn en het is bijna onmogelijk om op alle gelinkte beleidsterreinen actief te zijn.
Maar hoe kun je binnen je gemeente navigeren om daadwerkelijk via een Voedselraad invloed uit te oefenen? Wie kun je daarvoor benaderen? Hoe pak je dat aan en welke formele wegen kun je daarbij bewandelen?
In dit onderdeel van de Toolkit proberen we Voedselraden een paar handvaten mee te geven om effectief te navigeren binnen de gemeente. Je kunt de complete tekst ook als pdf document downloaden via onderstaande knop.
Vertrouwen als basis voor een goede samenwerking
Je kunt als Voedselraad volledig onafhankelijk opereren en met de deelnemers van de Voedselraad komen tot een voldragen advies rondom een aandachtsgebied die jullie belangrijk vinden. Vervolgens kun je die aan de gemeente mailen of aanbieden. Uit ervaring van de Voedselraden die al langer actief zijn blijkt echter dat zo’n ‘koude’ overdracht vaak niet erg effectief is.
Om echt invloed te hebben zul je allereerst veel moeten investeren in meerdere goede contacten binnen je gemeente. Het is daarbij ook effectief als die contacten divers zijn, bijvoorbeeld een of meerdere wethouders, leden van de gemeenteraad en beleidsadviseurs op het beleidsterrein waar je graag invloed wilt uitoefenen.
Juist door te investeren in diverse en meerdere contacten kun je als Voedselraad sneller en vaker een nieuw idee kort onder de aandacht brengen van vertegenwoordigers van de gemeente. Je eigen bekendheid als persoon en Voedselraad neemt zo sterk toe en dat is een mooie start om het noodzakelijke vertrouwen te winnen en waar mogelijk echt samen te werken aan een versterking van het voedselsysteem in de stad. Het zal er toe leiden dat de vertegenwoordiger van de gemeente ook het idee krijgt dat je echt kunt helpen om het beleid te verbeteren en daarmee een positieve bijdrage kunt leveren aan de ontwikkeling en uitvoering van het beleid. Doe je het goed dan zal de gemeente je vervolgens ook zelf actief benaderen om mee te denken.
Zo’n proces van verbinding maken en vertrouwen winnen doe je niet van de ene op de andere dag. Dat kost veel tijd, maar levert uiteindelijke ook heel erg veel op. Bovendien moet je dit continu onderhouden omdat portefeuillehouders binnen gemeenten regelmatig wisselen en je dan soms weer gedeeltelijk opnieuw moet beginnen. Het vraagt om betrokkenheid, volharding en doorzettingsvermogen.
Hoe bouw ik aan mijn netwerk binnen de gemeentelijke organisatie?
Ondanks dat gemeentes geïnteresseerd zijn in inwoners die meedenken over het beleid, is het ook erg lastig om de goede contactpersonen te vinden. Daarvoor zijn gemeentelijke organisaties vaak te groot en te ondoorzichtig.
Er zijn verschillende ingangen en niveaus waarop je gemeenten kunt benaderen: 1) Via ambtenaren / beleidsadviseurs, 2) Via wethouders of de gemeenteraad 3) Via de politiek
We geven je hier per ingang wat tips en mogelijkheden.
Contact met ambtenaren / beleidsadviseurs is vaak de meest directe en praktische manier om iets voor elkaar te krijgen binnen een gemeente. Zij schrijven de beleidstukken die door het college van burgemeester en wethouders (B&W) worden besproken en vervolgens in de gemeenteraad ter goedkeuring worden aangeboden.
Hieronder leggen we uit hoe je dit strategisch en effectief kunt aanpakken.
Begrijp de rol van ambtenaren
Ambtenaren werken meestal achter de schermen aan beleidsplannen en projecten. Denk bijvoorbeeld aan een beleidsadviseur gezondheid / preventie / sport, een beleidsmedewerkers duurzaamheid of een projectleider gezonde leefomgeving of wijkontwikkeling.
Zij adviseren de wethouder, voeren beleid uit en zoeken regelmatig contact met inwoners en organisaties. In een open en informeel gesprek, waarbij je oog hebt voor de positie en opdracht van de beleidsadviseur en de doelen van het beoogde beleid, kun je vroegtijdig meedenken in de beleidsontwikkeling. Denk er daarbij wel om dat je beleidsadviseurs niet ‘vast pint’ op eventuele uitspraken. Zij zijn immers uiteindelijk niet de personen die het beleid vaststellen. Doe je dit wel dan zal dit de samenwerking niet te goede komen.
Vind de juiste contactpersoon
De juiste persoon vinden is soms lastig, maar er zijn verschillende mogelijkheden:
- Kijk op de gemeentelijke website en zoek op relevante trefwoorden zoals bijvoorbeeld “Gezonde leefomgeving”, “Duurzaamheid”, “Voedselbeleid”, “Gezondheid” of “Preventie”. Vaak kom je dan bij nieuwsberichten of beleidsdocumenten een naam of mailadres van de betrokken ambtenaar tegen. Die kun je dan rechtstreeks mailen of contacten via LinkedIn.
- Bel of mail de algemene lijn van de gemeente. Gebruik de algemene contactpagina van je gemeente en zeg bijvoorbeeld: “Ik heb een initiatief of vraag over gezonde voeding en leefomgeving. Kunt u mij in contact brengen met de beleidsadviseur of projectleider die hierover gaat?” Gemeentelijke telefonistes zijn hier vaak heel behulpzaam in.
- Vraag het via de griffie of via een raadslid. Via de website van je gemeente en Google kom je snel achter een naam en mail adres van de griffie (is ambtelijke ondersteuning van de gemeenteraad) en de namen en mailadressen van de raadsleden. Je kunt ze dan rechtstreeks mailen en vragen welke ambtenaar aan en bepaald beleidsterrein werkt.
Bereid je contact goed voor
Als je een serieus antwoord verwacht is het ook belangrijk dat je zelf aandacht besteed aan het bericht die je verstuurd. Geef kort en krachtig het onderwerp aan waarover je mailt, stel je zelf even voor als inwoner en sluit ook af met je naam, mailadres en telefoonnummer. Je kunt bijvoorbeeld het volgende bericht gebruiken:
“Ik ben geïnteresseerd in hoe de gemeente werkt aan gezonde voeding en een gezonde leefomgeving, en ik zou graag met u in contact komen om te horen wat er al gebeurt en waar inwoners bij kunnen aansluiten of meedenken. Is er een beleidsmedewerker of projectleider met wie ik hierover zou kunnen spreken?
Tijdens het gesprek
Een paar tips om een goed gesprek te voeren met een ambtenaar:
- Begin met interesse: vraag wat de gemeente al doet of waar ze mee bezig zijn.
- Sluit aan bij bestaande plannen: als jij je idee koppelt aan hun doelen (bijv. Gezondheid, Omgevingsvisie, JOGG), maak je meer kans.
- Wees zo concreet mogelijk: geef aan hoe je wilt bijdragen (bijv. bewonersinitiatief, samenwerking met scholen, buurttuin, kennis delen of netwerk).
- Vraag naar vervolgstappen: bijvoorbeeld deelname aan een overleg, of een afspraak om jouw idee verder uit te werken.
Blijf in contact
Het is ook belangrijk om na het gesprek in contact te blijven. Stuur bijvoorbeeld een bedankmail en vat kort samen wat is afgesproken. Houdt het contact ook warm door bijvoorbeeld updates te sturen of uitnodigingen als er iets nieuws gebeurt. Tot slot kun je ook vragen of je op de hoogte gehouden kan worden van gemeentelijke bijeenkomsten of beleidstrajecten over gezondheid of leefomgeving.
Raadsleden stellen als volksvertegenwoordiger bij meerderheid het beleid vast en sturen het B&W bij. Zij zijn dan ook belangrijk om te overtuigen dat bepaald beleid of verandering van het beleid van belang is voor de inwoners.
We geven je hier een aantal mogelijkheden om raadsleden te beïnvloeden in hun ideeën en besluitvorming.
Bedenk daarbij ook dat het effectief is om een korte en concrete boodschap voor te bereiden voordat je contact zoekt met leden van de gemeenteraad. Een raadslid krijgt heel veel stukken die hij/zij moet lezen en een korte heldere boodschap blijft gemakkelijker hangen.
Je kunt de gemeenteraad op verschillende manieren benaderen.
Inspreken bij een raads- of commissievergadering
Kijk op de website van je gemeente bij “Gemeenteraad” of “Vergaderingen”. Daar staat vaak hoe je kunt aanmelden om in te spreken (meestal een paar dagen van tevoren). Je krijgt dan 3–5 minuten om jouw punt toe te lichten. Focus daarbij op één duidelijk punt met een concreet verzoek en licht dit kort toe.
Bijvoorbeeld: “Ik wil de raad vragen om in het gezondheidsbeleid expliciet aandacht te besteden aan gezonde voeding en voedselomgeving in de wijk.”
Schrijf een brief of inspreeknotitie aan de raad
Een raadsbrief van inwoners is een officieel middel. Richt je brief aan de gemeenteraad. Stuur het rechtstreeks via het algemene raadsadres of rechtstreeks naar de griffie. De griffie (ondersteuning van de raad) zorgt dat alle raadsleden jouw brief ontvangen.
Geef kort en krachtig het onderwerp aan waarover het gaat, stel je zelf even voor als Voedselraad of inwoner en beschrijf kort en krachtig het probleem of kans in je gemeente en de daarbij horende boodschap of advies die je als Voedselraad geeft. Sluit af met het aanbod om je advies in de raad te komen toelichten. Sluit af met je naam, mailadres en telefoonnummer.
Benader raadsleden persoonlijk
Op de website van de gemeenteraad vind je de namen, mailadressen en thema’s van de raadsleden. Kies raadsleden die bijvoorbeeld gezondheid, duurzaamheid of circulaire economie in hun portefeuille hebben. Stuur deze raadsleden een korte, persoonlijke mail en biedt aan om in gesprek te gaan. Raadsleden waarderen dit vaak — ze zoeken juist contact met inwoners. Het is ook een goed idee om ze bijvoorbeeld regelmatig uit te nodigen om bij een bijeenkomst van de Voedselraad of van het netwerk van voedselinitiatieven.
Raadsleden zijn natuurlijk altijd verbonden aan een politieke partij en ook via deze politieke partijen is beïnvloeding mogelijk. Dat is vooral aan de orde ten tijde van de gemeenteraadverkiezingen gedurende het opstellen van de partijprogramma’s en coalitieakkoord. Het is dan ook belangrijk om daarbij het tijdschema en de mijlpalen op weg naar de verkiezingen goed in de gaten te houden. Ben jezelf lid van een bepaalde partij dan heb je vaak nog meer rechtstreeks invloed op het programma.
Daarnaast zijn er binnen de politieke partijen soms experts en/of commissies die bepaalde thema’s voorbereiden en daarmee de raadsleden ondersteunen. Ook zijn er vaak themawoordvoerders d.w.z. raadsleden die bepaalde onderwerpen in portefeuille hebben.
Politieke partijen zijn gevoelig voor maatschappelijke initiatieven. Ze willen laten zien dat ze luisteren naar betrokken inwoners. Als jij met een goed verhaal komt, kunnen ze:
- Vragen stellen aan het college.
- Een motie indienen.
- Of jouw initiatief opnemen in hun lokale programma.
Ga met de politieke partijen in gesprek
Door tijdig en op het goede moment met de politieke partijen in gesprek te gaan kun je ze op ideeën brengen en inspireren om bepaalde onderwerpen en oplossingen in het partijprogramma op te nemen. Nodig ze ook eens uit bij een netwerkbijeenkomst met voedselinitiatieven, zodat ze zicht krijgen op wat er allemaal al voor moois in de gemeente gaande is.
Ga je in je gesprekken uit van integraal voedselbeleid dan past het thema voedsel altijd op de een of andere manier bij de thema’s die een partij belangrijk vindt. Dat kan immers per partij nogal verschillen. Probeer daar dan ook vooral bij aan te haken. Denk bijvoorbeeld aan economie, onderwijs, ondernemerschap, jongeren, gezondheid, sport, etc… Zo kun je bijvoorbeeld per partij een paar concrete tekstvoorstellen en of suggesties geven om in het programma op te nemen.
Zorg er daarbij ook voor dat je dit ook nog eens in mail nastuurt en op een later tijdstip wellicht nog eens navraagt. Dat is de kracht van herhaling!
Bestudeer de partijprogramma’s
Zijn de politieke partijprogramma’s eenmaal vastgesteld dan is het ook verstandig om deze in ieder geval door te nemen, door op bepaalde trefwoorden te zoeken. Het zijn immers vaak lijvige documenten waar je wel even voor moet gaan zitten om ze volledig te doorgronden. Door de programma’s op bijvoorbeeld trefwoorden zoals “voedsel”, “gezondheid”, “duurzaamheid”, “landbouw” te scannen heb je veel sneller zicht of deze onderwerpen in de programma’s voorkomen en welke standpunten daarbij horen.
AI is daarbij ook een handig hulpmiddel omdat het in staat is om de programma’s snel op basis van een concrete vraag te analyseren. Zorg er daarbij wel voor dat je de actuele partijprogramma’s eerst even zelf van de sites van de partijen download en vervolgens aan AI aanbiedt. Je weet dan zeker dat de meest actuele partijprogramma in de analyse worden gebruikt.
Weet je eenmaal welke standpunten de verschillende partijen hebben dan kun je de betrokken wethouders en raadsleden hier ook op aanspreken en daarmee je advies kracht bij zetten.
Verdiepend materiaal
