Bron: Verslag We Feed the city and Voedselkaravaan in Amsterdam – 23 juni 20218

Aansluitend op de ambitie van het nieuwe college in Amsterdam om in te zetten op het bevorderen van stadslandbouw en het vervolgen van de huidige voedselstrategie, hebben bewoners, boeren en ondernemers tijdens de We Make The City in interactieve workshops aan praktische voorstellen en concrete aanbevelingen gewerkt op vier centrale aandachtspunten voor lokaal voedselbeleid:

1. Ruimte voor stadslandbouw en eetbaar groen
2. De grazende stad: hoe bepaalt de voedselomgeving wat we eten?
3. Versterken en opschalen van korte ketens van boer naar consument
4. Eerlijke handel van Amsterdam met de wereld

Deze interactieve sessies resulteerden in een veelheid aan creatieve en constructieve ideeën voor het versterken van het voedselbeleid in Amsterdam en de regio die nu nog steeds relevant zijn.

Hier volgen de voornaamste aanbevelingen

1. Ruimte voor Stadslandbouw en Eetbaar Groen

Nieuwe groene en duurzame visie op ruimtelijke ordening

• Neem stadslandbouw op als categorie in de bestemmingsplannen en overweeg een minimum percentage voor deze categorie per (nieuw) bestemmingsplan of wijk, voor publieke gronden en voor voedselproductie, beleving, educatie, recreatie, opvangen fijnstof, koolstofopslag in de bodem en waterberging
• Put inspiratie uit mooie voorbeelden van elders: de huertas (stadstuinen) in Barcelona en Valencia, en projecten in Detroit en New York, diverse Duitse steden, Groningen, Oosterwold in Almere
• Geef buurtplannen ruimte om publieke grond voor stadslandbouw te gebruiken. Werk voorwaarde scheppend en stimuleer organisatie van onderop. Zorg dat een stadslandbouwzone op loopafstand in de buurten aanwezig zijn.
• Verbreed de betrokkenheid van Amsterdamse kinderen bij de voedselproductie via het ondersteunen van eigen mini-moestuinen op scholen en kinderopvanglocaties en door actief betrekken van kinderen, ouders en buurtbewoners bij schooltuinen, buurtmoestuinen en stadslandbouw-initiatieven.
• Waardeer deze projecten niet alleen in termen van productiviteit, maar ook in opbouw van sociale cohesie tussen verschillende culturele achtergronden.

Concrete plannen voor stadslandbouw in en rond Amsterdam

• Maak een infographic: Greening the City. Een kaart die goede vruchtbare grond in Amsterdam zichtbaar maakt en bijdraagt aan de bewustwording dat vruchtbare grond net zoals cultureel erfgoed of biodiversiteit schaars en waardevol is.
• Stel voorafgaand aan bouwplannen een bodemcheck verplicht: is grond goed geschikt voor biologische landbouw, dan label ‘geen bebouwing gewenst’.
• Faciliteer startende landbouwinitiatieven met regelgeving en beschikbaar maken en houden van gronden
• Schep ruimte voor vernieuwing door te experimenteren (bijv. in de Lutkemeerpolder) en geef de kans aan coöperatieve stadslandbouw.
• Zet de 43 hectare waar de gemeente mede eigenaar van is in voor stadslandbouw en niet als bedrijventerrein voor Schiphol.

2. De grazende stad – over hoe onze omgeving bepaalt wat wij eten

• Ondernemers spelen een centrale rol bij gezonder maken voedselomgeving. Zorg dat ze ook die centrale rol kunnen spelen.
• Schrijf challenges uit voor ondernemers die zich actief inzetten voor een gezondere omgeving en zet voorbeeldinitiatieven in de spotlights
• Maak richting ondernemers duidelijk dat een gezonder aanbod ook kan helpen om een nieuwe doelgroep te binden..
• Maak relevante informatie en data zichtbaar, beschikbaar en toepasbaar voor ondernemers. Laat ondernemers zien aan welke gezonde producten behoefte is in de buurt, door kleinschalig marktonderzoek te doen en dat actief te delen.
• Betrek buurtbewoners bij gezonder maken voedselomgeving. Breng het bijzondere van de buurt met de buurt in kaart en vertaal het in lokale workshops, lokale recepten, lokaal ondernemerschap.
• Houd rekening met grote verschillen in kennis en behoeften tussen hoger- en lager opgeleiden en de culturele achtergronden.
• Zet rolmodellen in die laten zien dat gezond gedrag niet moeilijk of vervelend is, maar je kan helpen om je fit te voelen en actief te zijn.
• Betrek bewoners bij initiatieven zoals een publieksverkiezing voor ‘de gezondste ondernemer van het jaar’, zodat ze merken dat ze invloed kunnen hebben op het aanbod in hun omgeving.
• Organiseer activiteiten waarbij je laat zien dat gezond niet saai of ingewikkeld is, maar ook leuk en gezellig kan zijn. Bijvoorbeeld door een gezond feestmaal te bereiden met ondernemers uit de buurt.

3. Versterken en opschalen van korte ketens van boer naar consument

Versterken lokale korte ketens, o.a. door publieke inkoop

• Overheid be the change: zet stappen in zelf duurzaam en lokaal publiek inkopen, geef het goede voorbeeld en werk daarin samen met inwoners
• Breng beter in kaart wat er al gebeurt en in gang is gezet op het vlak van lokale voedselproductie en korte ketens. Verzamel ook data die nodig is om te beoordelen welke veranderingen nodig zijn, bijvoorbeeld met betrekking tot voedselkilometers, gezondheid, logistiek, verdienmodellen, etc.
• Maak gebruik van methoden als ‘serious games’ om jongeren te betrekken en om inzicht te krijgen in wat systeemverandering betekent voor verschillende schakels in de keten.

Samenwerking tussen initiatieven

• Faciliteer samenwerking tussen verschillende bestaande initiatieven voor lokaal voedsel en korte ketens in en om de stad. O.a. op het vlak van kennisuitwisseling, bundelen vraag en afstemmen aanbod, delen van informatie over markten.
• Bied ondersteuning aan door een aanspreekpersoon vanuit de gemeente zonder commercieel belang voor verdere professionalisering, capacity building en leren van succesvolle concepten.

Inclusiviteit in stedelijke voedselproductie

• Betrek groepen die vaak ‘buiten de boot vallen’, zoals vluchtelingen, ouderen, kansarme jongeren, gedetineerden, beter bij initiatieven voor het versterken van lokale voedselketens. Dit kan bijvoorbeeld door strategieën die stadslandbouw combineren met educatie. Sociaal inclusieve projecten dragen bij tot meer sociale cohesie en een gezonde stad.
• Ontwikkel hiervoor een integrale visie op de maatschappelijke rol van voedsel, waarbij verschillende sociale domeinen en waarden worden betrokken, alsmede een strategie met bijbehorende middelen.
• Bouw voort op en leer van succesvolle ervaringen, organisatievormen en verdienmodellen van initiatieven elders in Nederland en daarbuiten, bijv. Food for Good in Utrecht.

4. Eerlijke handel van Amsterdam met de wereld

• Verbeter de wereld, begin lokaal. Een verantwoord voedselverhaal staat niet los van de keten, die veelal globaal is georganiseerd.
• Zorg dat boeren zowel in Nederland als daarbuiten een kostendekkende, stabiele prijs krijgen door een eerlijk inkoopbeleid in te voeren
• Werk aan het verduurzamen van de productieketens door de duurzame beleidsdoelen voor de Haven van Amsterdam uit te werken in concrete maatregelen